Οι πρώτες φωτογραφίες αποτελούν ουσιαστικά απλές
προβολές εικόνων πάνω σε κάποια επιφάνεια. Ως πρώτη φωτογραφική
"μηχανή" μπορεί να θεωρηθεί ένα σκοτεινό δωμάτιο ή κουτί που στη μία
άκρη διαθέτει μια γυαλιστερή επιφάνεια και στην απέναντι άκρη μία πολύ μικρή
οπή. Σε μία τέτοια κατασκευή, οι ακτίνες του φωτός διαδίδονται μέσα από την οπή
και σχηματίζουν πάνω στην επιφάνεια ένα είδωλο των αντικειμένων έξω από το
δωμάτιο ή κουτί.
Το φαινόμενο αυτό θα πρέπει
να είχε ανακαλυφθεί ήδη από τους αρχαίους Αιγυπτίους. Αργότερα, στον 11ο αιώνα,
ο άραβας επιστήμονας Αλχαζέν περιγράφει το ίδιο φαινόμενο. Στη συνέχεια και για
πολλούς αιώνες, αρκετοί ασχολήθηκαν ώσπου το 1558 ο Giovanni della Porta είναι
ίσως ο πρώτος που συνιστά τη χρήση μιας ανάλογης φορητής συσκευής στους
ζωγράφους για σχεδίαση πορτραίτων και τοπίων. Λίγο νωρίτερα, στα 1550 είχε ήδη
συντελεστεί μια σημαντική τροποποίηση της camera obscura και
συγκεκριμένα η προσθήκη ενός κοίλου φακού στην οπή εισόδου του φωτός, από τον
Girolamo Gardano. Το 1568 ο Daniello Barbaro επινόησε επιπλέον ένα είδος
διαφράγματος που επέτρεπε την εστίαση της εικόνας, ενώ το 1636 ο Daniel
Schwenter εφηύρε ένα σύστημα πολλαπλών φακών, διαφορετικών εστιακών αποστάσεων,
πρόδρομο του σημερινού ζουμ. Μπορούμε να πούμε πως η φωτογραφική
μέθοδος του 16ου αιώνα λειτουργεί πάνω στις ίδιες αρχές με τις σύγχρονες
φωτογραφικές μηχανές.
Ελένη Τσιώρα
